ກັມແມ່ນຫຍັງ

ກັມແມ່ນຫຍັງ oa3fy9ahh5isfxkRg8I-o ກັມ ແປວ່າ: ‘‘ການກະທຳ ທີ່ປະກອບດ້ວຍເຈຕະນາ’’ ໄດ້ແກ່: ກະທໍາທາງກາຍເອີ້ນວ່າ:​ ກາຍະກັມ, ທາງວາຈາ ເອີ້ນວ່າ: ວະຈີກັມ ແລະ ທາງໃຈ ເອີ້ນວ່າ: ມະໂນກັມ. * ກັມ 2: (ການກະທຳ, ການກະທຳທີ່ປະກອບດ້ວຍ ເຈຕະນາ ທາງກາຍກໍຕາມ, ທາງວາຈາກໍຕາມ ແລະ ທາງໃຈກໍຕາມ 1. ອະກຸສົລກັມ: (ກັມທີ່ເປັນອະກຸສົລ, ກັມຊົ່ວ, ການກະທຳທີ່ບໍ່ດີ ບໍ່ສະຫລາດ ບໍ່ເກີດຈາກປັນຍາ ເຮັດໃຫ້ເຊື່ອມເສຍຄຸນນະພາບຊີວິດ ຫມາຍເຖິງ ການກະທຳທີ່ເກີດຈາກ ອະກຸສົລມູນ 3 ຢ່າງຄື: ໂລພະ, ໂທສະ ແລະ ໂມຫະ. 2. ກຸສົລກັມ: (ກັມທີ່ເປັນກຸສົລ, ກັມດີ, ການກະທຳທີ່ດີສະຫລາດ ເກີດຈາກປັນຍາ ສົ່ງເສີມຄຸນນະພາບຊີວິດຈິດໃຈ ຫມາຍເຖິງ ການກະທຳທີ່ເກີດຈາກກຸສົລມູນ 3 ຢ່າງ ຄື: ອະໂລພະ, ອະໂທສະ ແລະ ອະໂມຫະ; ການຈໍາແນກປະເພດຂອງກັມ ກັມດີ ຫລື ກັມຊົ່ວກໍ່ຕາມ ກະທຳທາງກາຍ, ທາງວາຈາ ຫລື ທາງໃຈກໍ່ຕາມ ສາມາດຈໍາປະເພດຕ່າງໆໄດ້ຫລາຍແບບຄື: * ກັມຈໍາແນກຕາມເວລາການໃຫ້ຜົນຂອງກັມ (ປາກກາລ ຈະຕຸກະ) 4 ຢ່າງ * ກັມຈໍາແນກຕາມຫນ້າທີ່ຂອງກັມ (ກິຈຈະຕຸກກະ) 4 ຢ່າງ * ກັມຈໍາແນກຕາມລຳດັບການໃຫ້ຜົນຂອງກັມ (ປາກທານ ຈະຕຸກະ) 4 ຢ່າງ 1. ກັມຈໍາແນກຕາມກາລເວລາການໃຫ້ຜົນຂອງກັມ - ທິດຖະທັມເວທະນີຍະກັມ ຫມາຍເຖິງ ກັມທີ່ໃຫ້ຜົນໃນປະຈຸບັນ ຄື ໃນພົບນີ້ (ຊາດນີ້) - ອຸປະປັຊຊະເວທະນີຍະກັມ ຫມາຍເຖິງ ກັມທີ່ໃຫ້ຜົນໃນພົມທີ່ຈະໄປເກີດ ຄື ໃນພົບຫນ້າ (ຊາດຫນ້າ) - ອະປະຣາປະຣິເວທະນີຍະກັມ ຫມາຍເຖິງ ກັມທີ່ໃຫ້ຜົນໃນພົບຕໍ່ໆ ໄປ (ໃນຊາດຕໍ່ໆໄປ...) 2. ກັມຈໍາແນກຕາມຫນ້າທີ່ຂອງກັມ - ຊະນະກະກັມ ຫມາຍເຖິງ ກັມເປັນຕົວນໍາໄປເກີດກັມແຕ່ງໃຫ້ເກີດ - ອຸປັຕຖັມພະກະກັມ ຫມາຍເຖິງ ກັມສະຫນັບສະຫນູນກັມທີ່ຊ່ວຍສະໜັບສະໜູນ ຫລື ຊໍ້າເຕີມ ຕໍ່ຈາກຊະນະກະກັມ - ອຸປະປິຣິກະກັມ ຫມາຍເຖິງ ກັມບີບຄັ້ນ ກັມທີ່ມາໃຫ້ຜົນບີບຄັ້ນ ຜົນແຫ່ງຊະນະກະກັມ ແລະ ອຸປັຕຖັມພະກະກັມນັ້ນ ໃຫ້ແປປ່ຽນທຸເລົາລົງໄປບັນທອນວິບາກບໍ່ໃຫ້ໄປໄດ້ນານ - ອຸປະຄາຕະກະກັມ ຫມາຍເຖິງ ກັມຕັດຮອນ ກັມທີ່ແຮງ ຝ່າຍກົງກັນຂ້າມກັບຊະນະກະກັມ ແລະ ອຸປັຕຖັພພະກະກັມ ເຂົ້າຕັດຮອນການໃຫ້ຜົນຂອງກັມທັງສອງຢ່າງໃຫ້ຂາດເສຍໄປ. 3. ຈໍາແນກລໍາກັບການໃຫ້ຜົນຂອງກັມ 1. ຄຣຸຸກັມ ຫມາຍເຖິງ ກັມຫນັກໃຫ້ຜົນກ່ອນເຊັ່ນ: ຍານສະມາບັດ 8 ຫລື ອະນັນຕະຣິຍະກັມ ຈັດເປັນກັມທີ່ຫນັກທີ່ສຸດໃຫ້ຜົນໄວ ແລະ ແຮງ ມີທັງຝ່າຍທີ່ເປັນກຸສົລ ຄື ຝ່າຍດີ ແລະ ຝ່າຍທີ່ເປັນອະກຸສົລ ຄື ຝ່າຍບໍ່ດີ - ຄຣຸກັມທີ່ເປັນຝ່າຍກຸສົລ ໄດ້ແກ່: ຍານສະມາບັດ 8 ຜູ້ໄດ້ຍານສະມາບັດຊື່ວ່າ ໄດ້ທຳກັມຝ່າຍທີ່ເປັນກຸສົລທີ່ດີທີ່ສຸດເມື່ອໄດ້ຊິ້ນຊີວິດແລ້ວຍ່ອມໄດ້ໄປເກີດໃນພຣົມມະໂລກທັນທີ - ຄຣຸກັມທີ່ເປັນຝ່າຍອະກຸສົລ ໄດ້ແກ່: ອະນັນຕະຣິຍະກັມ 5 ມີ: ຂ້າບິດາ, ຂ້າມານດາ, ຂ້າພຣະອໍຣະຫັນຕ໌, ທຳຮ້າຍພຣະພຸດທະເຈົ້າຈົນເຖິງພຣະໂລຫິດຫໍ້ຂື້ນໄປ, ສັງຄະເພທ ທໍາລາຍສົງໃຫ້ແຕກແຍກກັນ ຜູ້ທໍາອັນຕະຣິຍະກັມຊື່ວ່າ ໄດ້ທໍາຝ່າຍອະກຸສົລທີ່ຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດ ເມື່ອຊິ້ນຊີວິດແລ້ວ ຍ່ອມໄປເກີດໃນນະລົກທັນທີ 2. ພະຫຸລະກັມ ຫລື ອາຈິນກັມ ຫມາຍເຖິງ ກັມທີ່ເຮັດຫລາຍ ຫລື ເຮັດຈົນເຄີຍຊິນ ໃຫ້ຜົນຮອງຈາກຄຣຸກັມ 3. ອາສັນນະກັມ ຫມາຍເຖິງ ກັມຈວນຈຽນ ຫລື ກັມໄກ້ຕາຍ ຄື ກັມທີ່ເຮັດເມື່ອໄກ້ຈະຕາຍຈັບໃຈຢູ່ໃຫມ່ໝ ຖ້າບໍ່ມີ 2 ຂໍ້ກ່ອນ ກໍຈະໃຫ້ຜົນກ່ອນອື່ນ 4. ກະຕັດຕາກັມ ຫລື ກະຕັດຕາວາປະນະກັມ (ກັຕຕະຕາ-ສິ່ງທີ່ເຄີຍເຮັດໄວ້, ວາ ປະນະ-ກໍ ຫລື ວ່າ, ກັມມະ-ກັມ) ຫມາຍເຖິງ ກັມອື່ນທີ່ເຄີຍເຮັດໄວ້ແລ້ວ ນອກຈາກກັມ 3 ຢ່າງຂ້າງຕົ້ົ້ນ, ຖິກາ ກ່າວວ່າ: ກັມນີ້ໃຫ້ຜົນໃນຊາດທີ 3 ເປັັນຕົ້ນໄປ ກັມນີ້ຈິ່ງຈະໃຫ້ຜົນເປັນກັມທັງຝ່າຍດີ ແລະ ຝ່າຍບໍ່ດີ ເຮັດໄປໂດຍບໍ່ຕັ້ງໃຈ ບໍ່ມີເຈດຕະນາ ຖືວ່າເປັນກັມທີ່ມີໂທດເບົາທີ່ສຸດໃນບັນດາກັມທັງຫລາຍ. * ຈໍາແນກຕາມຖານທີ່ໃຫ້ເກີດຂອງກັມ - ອະກຸສົນກັມ - ກາມາວະຈະຣະກຸສົນກັມ - ຣູປາວະຈະຣະກຸສົນກັມ - ອະຣູປາວະຈະຣະກຸສົລກັມ * ກົດແຫ່ງກັມ ​- ກັມໃດໃຜກໍ່ ຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ ທີ່ຈະໄດ້ຮັບ ຜົນຂອງສິ່ງທີ່ກະທຳ - ກັມໃນປັດຈຸບັນເປັນຜົນມາຈາກ ການກະທໍາໃນອະດີດ ແລະ ກັມທີ່ກໍ່ໄວ້ໃນປັດຈຸບັນ ເປັນເຫດທີ່ຈະສົ່ງຜົນສືບເນື່ອງຕໍ່ໄປຍັງອະນາຄົດ - ກັມດີ-ກັມຊົ່ວ ລົບລ້າງກັນບໍ່ໄດ້ - ເຖິງແມ່ນວ່າ ການທໍາກັມດີ ຈະລົບລ້າງກັມຊົ່ວເກົ່າທີ່ມີຢູ່ເດີມບໍ່ໄດ້ ແຕ່ມີສ່ວນຊ່ວຍໃຫ້ຜົນຈາກກັມຊົ່ວ ທີ່ມີຢູ່ເດີມຜ່ອນລົງ ຄື ຜ່ອນຫນັກໃຫ້ເປັນເບົາ ສັດທັງຫລາຍມີກັມເປັນຂອງຕົນ ເປັນທາຍາດແຫ່ງກັມ ມີກັມເປັນກໍາເນີດ ມີກັມເປັນເຜົ່າພັນ ມີກັມເປັນທີ່ເພິ່ງອາໄສ ກັມຍ່ອມຈໍາແນກສັດໃຫ້ຊົ່ວ ແລະ ປານີດໄດ້ ‘‘ກັມມຸນາ ວັຕຕະຕິໂລໂກ’’